Güruh-u Naci topluluğu: Kavramsal ve Tarihsel konumu
Güruh-u Naci topluluğu: Kavramsal ve Tarihsel konumu
Bu konuyu dört başlıkta ele alacağız:
* Güruh-u Naci kavramı
* Güruh-u Naci’nin Tarihsel konumu
* Güruh-u Naci ve Kırklar Meclisi
* Güruh-u Naci’nin Alevi inancındaki Özel konumu
Güruh-u Naci kavramı
Kavramsal olarak Güruh-u Naci, tasavvufi ve Alevi literatürde derin bir anlam taşır. Bu kavram yalnızca tarihsel veya toplumsal bir grubu değil; Hakk’a yönelmiş, gönlünü arındırmış ve nefsiyle daimi mücahade halinde olan insan halini ifade eder.
Güruh-u Naci, zahirde bir topluluğu, batında ise hakikat yolunda kemale erme gayretini ve gönül birlikteliğini simgeler. Sayısal bir birliktelikten çok, manevi bir bilinç ortaklığıdır. Aynı yola baş koymuş, aynı hakikate yönelmiş gönüllerin oluşturduğu manevi topluluktur.
Alevi inancında kurtuluş, dışsal bir vaade ya da ötelenmiş bir menzile bağlı değildir. Kurtuluş, insanın kendi gönlünde yeşerttiği hakikatle mümkündür. Bu nedenle Güruh-u Naci, yalnızca “kurtulmuş olanlar”ı değil; hak, adalet ve vicdanla yaşayanların oluşturduğu manevi birliği ifade eder.
Güruh-u Naci; yolun edebini yaşam hâline getirmiş, rızayı gözetmeyi ilke edinmiş, nefsiyle daimi bir hesaplaşma içinde olan, gönül incitmekten sakınan ve ahlakını Hakk’a göre şekillendiren bir topluluktur. Alevi öğretisine göre kurtuluş; biçimde değil, niyette, davranışta ve ahlakta Hakk’a uygun olmaktır.
Cemlerde bir araya gelen erenlerin duruşu, bu anlayışın görünür hâlidir. Semah dönen canlar, yalnızca bedenleriyle değil; gönülleriyle de dönerek nefislerinden arınmayı ve Hakk’a yaklaşmayı sembolize ederler. O cem halkası, Güruh-u Naci’nin dünyadaki aynasıdır: rızalık, birlik, sevgi ve adaletle kurulan bir gönül birliğidir.
Güruh-u Naci’ye dahil olmak için büyük sözler söylemek gerekmez; büyük bir gönül ve temiz bir niyet yeterlidir. İnsan önce kendi içindeki kibri, bencilliği ve haksızlığı yenmelidir. Çünkü Alevi yolunda kurtuluş, dışarıdan beklenen bir lütuf değil; içten başlayan bir dönüşümdür.
Özetle, Güruh-u Naci Hakk’a yakın duranların, gönlünü arındıranların ve adaleti yaşamlarının merkezine koyanların topluluğudur. Bu yol zor olsa da, insanı gerçek anlamda insan yapan yoldur.
Güruh-u Naci’nin Tarihsel konumu
Alevi öğretisinde Güruh-u Naci anlayışı yalnızca ahlaki bir kavram değil; kozmik ve tarihsel bir sürekliliğin ifadesidir. Ruhlar âleminde melek olarak varlıklarını sürdüren Nesl-i Pak, yani Ehli Beyt’in ve peygamberlerin ataları olan Naci ve Naciye, ilahi irade ile beşer sıfatına bürünerek zahir âleme gönderilmiştir.
İnsanlık tarihinin beşeri başlangıcı Âdem ve Havva ile kabul görmektedir.
Kabil ve Habil anlatısı ise, insanın içindeki iyilik ve kötülüğün ilk çatışmasını simgeler. Habil masumiyeti ve iyiliği, Kabil ise kıskançlık ve nefsâniyetin karanlığını temsil eder. Kabil’in Habil’i öldürmesiyle insanlık tarihindeki ilk zulüm gerçekleşmiş, beşer nesli bu anlamda kirlenmiştir.
Adem ile Havva’dan gelen neslinin kirlenmesi üzerine; ruhlar aleminde melek olarak varlığını sürdüren Naci diğer ismiyle Şıt, Allah tarafından beşeri insan sıfatına büründürülerek yaratılır.
Ruhlar aleminde varlığını sürdüren melek Naciye de, beşer insan sıfatında yaratılarak ilk peygamber olan Şıt yani Naci ile evlenir.
* Şıt: Arapça kökenli olup, İbranice’de “Şis” olarak geçer; Allah’ın hediyesi, armağanı anlamına gelir.
* Naci: Kamil, erdemli, ilahi ilim sahibi insan demektir.
* Naciye: Hakk’ın hidayetine kavuşmuş, kötülüklerden arınmış, kurtulmuş demektir.
* Güruh: İnsanlık topluluğu demektir.
* Güruh-u Naci: Hakk yolunda ve hakikatten sapmamış, Allah’ın razı ve hoşnut olduğu toplum anlamına gelir.
Hz. Şıt yani Naci peygambere indirilen elli suhuf, ilahi bilginin ve hikmetin ilk yazılı tecellilerindendir. Sonraki peygamberlerin kendilerini onun soyuna nispet etmeleri, Güruh-u Naci anlayışının hakikat zinciri olarak algılanmasına zemin hazırlamıştır.
Güruh-u Naci ve Kırklar Meclisi
Alevi inancında insanın kemâle ermesi, Dört Kapı Kırk Makam yoluyla mümkündür. Bu yol; kötülüklerden arınmayı, edep ve erkânla olgunlaşmayı ve ilahi ilme ulaşmayı amaçlar.
Bu süreç İnsan-ı Kâmil ve Velayet Makamı olarak adlandırılır. Kırklar Meclisi, bu makamın sembolik anlatımıdır. Şahı Merdan Ali’nin merkezinde olduğu bu meclis, eşitliğin, birliğin ve benlikten arınmanın ifadesidir. Burada ne üstünlük vardır ne ayrım; yalnızca hakikat vardır.
Kırklar Meclisi’nin özü şudur: “Senlik-benlik yoktur; biz vardır, biriz.”
Bu yönüyle Kırklar Meclisi, Güruh-u Naci’nin batıni karşılığıdır.
Sonuçta Güruh-u Naci; hak, adalet ve gönül temizliğiyle Hakk yolunda yürüyenlerin manevi topluluğudur. Nefsi yenmek, benliği aşmak ve Hakk’a yaklaşmak bu yolun özüdür. Cemler, semahlar ve hizmetler ise bu birliğin dünyadaki tecellileridir.
Özetle, Güruh-u Naci, Alevi inancında insanı kemâle ulaştıran, ermişliği ve gönül birliğini temsil eden kadim ve evrensel bir hakikat anlayışıdır.
Güruh-u Naci’nin Alevi inancındaki Özel konumu
Bu kavramsal ve tarihsel çerçeve içerisinde Güruh-u Naci, Alevi inanç sisteminde mezhepsel bir ayrışmayı veya kendisini başkalarından üstün gören bir “kurtulmuşlar zümresi” anlayışını ifade etmez. Aksine, Alevi irfanında Güruh-u Naci; ahlaki olgunluğu, manevi kemali ve insani erdemi merkeze alan sembolik bir topluluk bilincini temsil eder.
Alevi yol anlayışında kurtuluş, dogmatik kabullere ya da şekilsel aidiyetlere indirgenmez. Hakikate ermek; insanlık değerlerini içselleştirmek, nefsin terbiyesiyle benliği aşmak ve rızalık ilkesini yaşamın merkezine koymaktan geçer. Bu bağlamda Güruh-u Naci; Hakk ile hemhâl olan, iyiliği esas alan ve “Eline, Diline, Beline sahip olma” ilkesini hayat düsturu hâline getirmiş canların oluşturduğu, ahlaken olgun bir manevi birlikteliğin adıdır.
Kavramın Alevi geleneğinde kazandığı bu anlam, onu klasik İslam kelâmındaki “fırka-i naciye” tartışmalarından açık bir biçimde ayırır. Alevilik, kurtuluşu belirli bir zümreye ya da inanç grubuna sınırlamaz; adaleti, eşitliği, merhameti ve toplumsal barışı önceleyen, insan merkezli bir Hakk yolunu esas alır. Bu yönüyle Güruh-u Naci, Alevi inancının özünde yer alan İnsan-ı Kâmil’e ulaşma idealinin, topluluk bilinci düzeyinde ifadesi ve sembolik bir karşılığı olarak değerlendirilir.
Dolayısıyla Güruh-u Naci, Alevi inanç dünyasında ne bir üstünlük iddiası ne de dışlayıcı bir dini kategori anlamı taşır. Bilakis, Hakikat yolunda yürüyen, Hakk’a ve insana hizmeti esas alan, adaletle yaşamayı ilke edinenlerin manevi sürekliliğini ve gönül birliğini simgeleyen kapsayıcı, ahlaki ve evrensel bir anlamı ifade eder.
Özetle Güruh-u Naci, Alevi inancında insanı kemâle ulaştıran, ermişliği ve gönül birliğini temsil eden kadim ve evrensel bir hakikat anlayışıdır.
Ehli Beyt yazarı ve Seyyid Seyfeddin Ocağı evlatlarından,
Seyyid Hakkı Azak
Seyyid Hakkı, Sosyal medya takip hesaplarımız…
YouTube, Hakk Dergahı TV-Seyyid Hakkı kanalımız: https://www.youtube.com/user/YediDeryaSohbeti62
Facebook, Hakk Dergahı muhabbet grubumuz: https://www.facebook.com/groups/244039227002241
Fcebook, Hakk Dergahı Ilim Irşad sayfamız; https://www.facebook.com/profile.php?id=100057353323519
WEB sayfamız, Alevilikte Inanç-Seyyid Hakkı Azak; https://www.alevilikte-inanc.de/
Facebook, Seyyid Hakkı Azak özel sayfamız; https://www.facebook.com/profile.php?id=61570018628168