Alevi Inanç Din Bilgileri sayfası—Seyyid Hakkı, 1965 Dersim doğumlu ve Seyyid Seyfettin Ocağı evladı.—Allah Muhammed ya Ali.
Seyyid Hakkı
Alevi Inanç Din Bilgileri sayfası.

Oniki Imam ile Muharrem ayı, matem ve oruç erkanı



Oniki Imam ile Muharrem ayı, matem ve oruç erkanı
Arapça kökenli olan matem kelimesi; Hüzün, keder, feryad, yas anlamına gelir. Ve Farça kökenli olan oruç kelimesi ise; Vücudun ihtiyaç duyduğu temel gıda maddelerden uzak durmak, nefse hakim olmak, engellemek manalarına gelmektedir. 
 

Aleviler, senenin 365 günü matem çeker ve manevi orucunu tutarlar. Çünkü hiç bir gün yoktur ki, Ehli Beyt ve Ehli Beyt ümmeti katledilmemiş olsun.  

Oruç; Ruh ile beden, madde ile mananın birleşiminden yaratılmış olan insanoğlu için, madde ile mana arasında ki dengedir. Dolayısiyle maddenin lehine bozulmuş olan dengeyi, oruç aracılığıyla tekrardan yerine koymaktır. Mana itibariyle insanoğlu için, iki türlü oruç erkanı söz konusudur; Şükür-Nefs ve matem orucudur.  

Şükür-Nefs orucu; Allah’ın verdiği nimmetlerine, ilmine şükür etmektir. Nefsani anlamda ise; Kötü alışkanlıklardan uzak durmak, belirli zaman limidi içerisinde, belli bir gaye için yeme, içme ve benzeri bedeni isteklerden uzak durmak, nefsini gözetlemek ve nefsine hakim olmak demektir. Yani nefsi islah etmek, bedeni disiplin ve denetim altına alıp ruhsal yapıyı güçlendirmektir. 

Nefs, Arapça kökenli olup; Beden ve ruhani lezzetleri içermektedir.
Bedeni lezzetler; Yeme, içme gibi lezzetlerdir.

Ruhani lezzetler ise; Kibir, onur, grur, kıskançlık, çekememezlik gibi lezzetlerdir. Demek oluyor ki matem orucu ile nefs orucu aynı mana ve anlama gelmemektedir.
 

Oniki Imam ayında, matemin yanı sıra oruçta da tutulmaktadır. Matem ve oruç; Çeşitli zaman limitinde hunharca katledilen onbir Imam’ın ve 10 Ekim 680 günü Kerbela sahrasında zamanın halifesi Yezid yandaşları tarafından katledilen Imam Hüseyin ve 72 Kerbela şehitleri için çekilen matem ve tutulan oruçtur; Su içilmez, eğlence-şenlik yapılmaz, dünyevi zevklerden uzak durulur, kann çıkarılmaz, vs. Bu anlamda vücudun bütün azaları yasta ve oruçludur. Kerbela katliamını bedenen, ruhen his etmek ve iç benliğine yönelerek, manen yaşamaktır.  

Dolayısiyle bu iki kavram birleştirilerek “matem orucu” olarak adlandırılmıştır. Matem orucu; Oniki Imam’a  yapılan zulmü, haksızlıkları, çektikleri acıları, Kerbela katliamı’nı bedenen, ruhen his etmek ve iç benliğine yönelerek, manen yaşamaktır. 

Oniki Imam matem ve orucu; 10.10.680 yılında Imam Hüseyin ve Kerbela şehitlerinin katledildiği tarihe denk getirilmiştir. 12 Imam matem orucu aynı zamanda Muharrem orucu’na da denk gelmektedir yani bir nevi iç içedir. 

Muharrem Arapça bir kelime olup; Hicri takvimin „birinci ayı“ anlamına gelmektedir. Muharrem Ayı’nı önemli kılan üç neden vardır; 
1- Hicri takvimi başlangıcı, 

2- Çeşitli dini sebeplerden ötürü tutulan oruç ve
3- Kerbela katliamıdır.
 

Bu üç nedenlerden Kerbela katliamının verdiği acı, keder, zulüm, açlık, susuzluk ve sefalet gereği öne çıkmıştır. Dolayısiyle Muharrem ayının onuncu günü olmuş olaylar, Imam Hüseyin’in ve Kerbela Şehitlerinin şahsında birlenmiştir, tek vücut olmuştur. 

On muharrem günü ile ilgili dini bilgilere göre, bir çok önemli tarihi olaylar olmuştur. Allah’ın, peygamberin dertlerine bağışlanan mucize ve iyilikler.

1- Adem Ata’nın tövbesini kabul edilmesi,
2- Ibrahim Peygamber, Nemmrut’un ateşinde yanmaması,
3- Nuh Peygamber’in, gemisinin karayı bulması, kavuşması, 
4- Musa Peygamber’in, kavmini Firavun’un şerrinden kurtarması,
5- Yunus Peygamber’in, balığın karnından kurtulması,
6- Eyüp Peygamber’in, dertlerine şifa bulunması, 
7- Yakub Peygamber, oğlu Yusuf Peygamber’e kavuşması,
8- Isa peygamberin doğduğu ve göğe yükselmesi,
9- Davud peygamberin tövbesinin kabul edilmesi,
10- Hz.Ismail peygamberin doğduğu gündür. 

Bu tarihi olaylardan biri de, “Kerbela katliamı”dır. Bu katliamı anlamak için; Yezid ve ordusunun Ehli Beyt’e, yaptıkları zulümleri bilmek ve anlamaktan geçer. 

Bu tarihi olaylarla birlikte On Muharrem günü, yürekleri dağlayan, hüzüne boğan Imam Hüseyin, beraberindeki 72 Ehli Beyt ve gönül dostları(Sahabeler) ile beraber miladi 10.10.680 (Hicri 10 Muharrem 61) günü bugünkü Irak sınırları içindeki Kerbela şehrinde Muaviye OğluYezid’in ordusu tarafından hunharca ketledilmişlerdir.  

Aleviler için “matem ve matem orucu”nun amacı; 
=> Insanlık onuruna sahip çıkmaktır,

=> Insanlık suçu olan Kerbela ve Kerbela gibi katliamların işlenmemesi için hatırlamak ve hatırlatmaktır. 

=> Insan olduğumuzu hatırlamak, ınsanı sevmek ve kutsamaktır, 

=> Yapılan zulümlerin tekrarlanmaması için insani görev ve sorumluluğumuzun farkına varmaktır, 

=> 12 Imam ayı başta olmak üzere hayatımızda hiç bir canlıya, eziyet etmemektir, 

=> Orucu, haftalarca aç, susuz kalmanın ne olduğunu ruhen hissetmek ve nefsi kötülüklerden arınmak için tutmaktır. 
 

Sağlığı yerinde olan insanlar oruç tutmalıdır. Dolayısiyle matem ve orucun amacı kendine eziyet etmek değildir, insanlık suçu olan katliamların, zulümlerin, kötülüklerin eziyetlerin tekrarlanmaması için hatırlatmak, anmak ve unutmamaktır.  

Tutulan oruçlar; aynı zamanda Imam Zeynel Abbidin’in Kerbela katliamından kurtulması ve Oniki Imam soyunun devam ettiğinden dolayı Allah’a şükretmek ve şükranlarımızı sunmaktır.  

Alevi oruçlarında, sahura kalkmak yoktur. Oruç açma; Ezan sesi veya başka işaretler doğrultusunda açılmaz. Güneş daha ufuktayken ağzın mührü açılır. Bunun anlamı; Imam Hüseyin, daha güneş ufuklardayken katledilmiş olmasından kaynaklanır. Ne yenirse gece yarısından önce yenir. Saat gece yarısını geçtikten sonra niyet edeilir ve ağız mühürlenir. Göstermelik sofralar yerine basit yemeklerin yer aldığı sofralar kurulur. 

Aşura
Aşura Arapça bir kelimedir. Hicri takvimi ilk ayı olan Muharrem ayının “onuncu gün”ü demektir. Bilinmesi gerektir ki Aşura, bir talı türü değildir ve öylece de algılanmamalıdır. 
 

Imam Hüseyin’in “can yemeği”ni sembolize eden aşura, tatlı türü ile hiç bir alakası yoktur. Insanlık tarihinde açlığa karşı pişirilen “Şükür yemeği” ve zulüme karşı direnen Imam Hüseyin ve Kerbela şehitlerinin “Can yemeği” sıfatını almıştır.  

Imam Hüseyin ve Kerbela şehitlerin can yemeği olan Aşura pişirilip dağıtılmasiyle hizmet tamamlanmış olur. Günümüzde hastalık veya başka nedenlerden dolayı aşura yemeğini yemeyenlerin sayısı çoğalmaktadır. Onun için de kazanlar dolusu yerine az miktarda pişirilsin ve böylece çöpe dökülmesi engelenmiş olsun. 

Sonuç itibariyele; Imam Hüseyin, Kerbela şehitleri ve diğer onbir Imam’ın çektikleri acıları hatırlamak, hissetmek, anmak için matem ve matem orucu tutulur. Bu ve bu gibi acıların bir daha yaşanmaması için unutmamak, unutturmamak ve insanlık onuruna sahip çıkmaktır. 
=Seyyid Hakkı=

ALEVİ İNANÇ DİN BİLGİLERİ sayfamızı önerelim ve yönlendirelim. => Facebook Sayfalarımız: Seyyid Hakkı SH ve Seyyid Hakkı EK. => YouTube Kanalımız: Ehlibeyt Yolu-Seyyid Hakkı. Aşk ile Canlar...