Dergâh ve Cemevlerinde görgü kuralları

Dergâh ve Cemevlerinde görgü kuralları
Görgü kuralları; edep-erkân, mümine nişan ve sükût-ı lisan kavramlarına dayanmaktadır. 

Dergâh ve Cemevi, Alevi yolunun manevi ibadet mekânlarıdır.
Dergâh; irşadın, muhabbetin, eğitim ve yol öğretisinin yapıldığı mekândır.
Cemevi ise; cem erkânlarının yürütüldüğü, yolun pratik olarak yaşandığı kutsal alandır. 

Alevi geleneğinde görgü, bir kişinin hem iç terbiyesini hem de topluluk içindeki davranış düzenini ifade eder. Dergâh ve cemevi gibi kutsal mekânlarda görgü kuralları, hem manevi saygıyı hem de topluluk huzurunu korumak için vazgeçilmezdir. 

Dolayısıyla Alevi geleneğinde Edep ile Erkân, bir topluluğun manevi düzeni, davranış ölçüsü ve yol adabı anlamına gelir. Hem Dergâh hem de Cemevi için temel prensipler aynıdır. Ancak dergâhlar daha çok eğitim ile terbiye, irfan, hizmet ve yol öğretisi odaklıdır, cemevleri ise cem erkânlarının icrası ve toplumsal buluşma mekânlarıdır. 

Aşağıdaki maddeler, bu iki mekânda geçerli temel görgü kurallarıdır.
1. Gönül temizliği ile gelmek
- Dergâh ve Cemevi’ne giren kişi, önce niyetini, sonra kalbini temizler.
- Ceme gelmeden önce temizlenmek, uygun kıyafetle gelmek adettir.
- Niyet temizliği. Kimseye kin, kıskançlık veya öfkeyle gelmemek.
- Cem erkanına, meydana girerken dara durulur. Baş eğme, içsel niyet tazeleme ve topluluğa saygı anlamına gelir. Meydana giren kişi niyetiyle, gönlüyle hazır olduğunu ifade eder. 

2. Sessizlik ve Sükûneti korumak
Her iki mekân, ibadet ve huzur mekânlarıdır.
Mekânlarda Görgünün esas temeli;
- Gereksiz konuşmamak,
- Telefon, gürültü, koşuşturma yapmamak,
- Cem erkânı ve muhabbet esnasında dikkat dağıtmamak.
- Cemevine girişte sessizlik, sükunet ile saygı önemli ve esastır.
- Yüksek sesle konuşmak, kavga/çekişme, siyasi tartışmaya girmek uygun değildir. 

3. Eşik adabına riayet
Kapıdan içeri girerken:
- Eşiğe basmamak,
- Saygıyla eğilmek,
- Niyaz ederek geçmek 

4. Herkese Eşit gözle bakmak
- Alevi yolunda, kimse üstün değildir.
- Rütbe, makam, yaş, cinsiyet, mal-mülk farkı yoktur.
- Mekâna giren kişi, herkese “can” gözüyle bakar. 

5. On İki Hizmet düzeni ve Hizmetkarlara saygı
- Mürşid, Pir, Rehber, Zakir, Gözcü, Süpürgeci, Lokmacı gibi hizmetkarlara saygıda kusur etmemek,
- Pir rehberliğinde yürüyen erkânın düzenini bozmamak esastır.
- Hizmetkarların uyarıları sessizce ve itirazsız yerine getirilir.
- Hizmetkarlıkta gönüllülük esastır,
- Hizmetkârlıkta kibirlik yoktur, 

6. Oturma ve Meydan adabı
- Bacak uzatmamak,
- Uygunsuz hal ile davranışlarda bulunmamak,
- Bireysel muhabbetleri kesmek,
- Meydana izinsiz girip çıkmak doğru değildir.
- Çocukların, yaşlıların ve misafirlerin rahat etmesine özen gösterilir.
- Deyiş, Nefes, Duaz-ı İmam okunurken huşi içinde dinlenir.
- Semah esnasında konuşmak, hareket etmek veya videoya çekmek uygun değildir. 

7. Lokma Görgüsü
Lokma paylaşımı kutsal olduğu için,
- İsraf etmemek,
- Lokmayı küçümsememek,
- Herkese eşit ulaşmasını gözetmek,
- Lokmayı alırken niyaz ve şükretmek,
- Gösteriş ve zorunluluk yoktur.
- Kavga, acele veya tartışma olmamalıdır. 

8. Sır saklamak
Sır saklamayı bilmek, hem görgünün hem de adabın temel ilkesidir.
Bundan ötürüdür ki Cem ve muhabbet içinde konuşulan özel konular dışarı taşınmaz.
çünkü Sır vardır, meydan içindir ve meydanda kalmalıdır.

9. Temizlik ve Düzen
- Beden temizliği,
- Giyim, üst baş temizliği,
- Mekânı kirletmemek,
- Hizmetkarlıktan sonradüzeni sağlamak,
- Kıyafet sade ve saygılı olmalıdır. Çünkü dini zorunluluk değil, adab gereğidir.
Tüm bu ilkeler manevi saygının yansımasıdır. 

10. Benliği dışarıda bırakmak
Dergâh ve Cemevi’ne gelen kişi:
- Gösterişten,
- Kibirden,
- Üstünlük düşüncesinden uzak durur.
- Mekânlarda, benlikten öteye “biz” ilkesi esastır.
- Kadın ve erkek yan yana, eşit şekilde oturur ve hizmet ederler.
- Hiçbir cinsiyete ayrıcalık tanınmaz. Eşitlik temel ilkedir. 

11. Cem erkanına müdahale etmemek
Semah, Gülbeng, Dua, Zakirlik veya görgü erkânı sırasında:
- Müdahale etmemek,
- Yer değiştirmemek,
- Cem erkânını veya Muhabbeti bölmemek toplumun huzurunu korur.
- Mekanın kutsallığından ötürü alkol, sigara, kavga veya saygısızlığa kesinlikle izin verilmez. 

12. Dil, Üslup ve dağılma adabı
- Her cümle ölçülü, kırmadan ve gönül gözeterek söylenir,
- Alevi yolunda kem söz haram sayılır,
- Kusuru gözetmemek, eksiği tamamlamak yolun temel ilkesidir,
- Cem erkanı bitiminde Şükür ile Rızalık Gülbeng okunur, niyet yenilenir,
- Meydandan ayrılırken yine saygı içinde, sessizce ayrılır. 

Edep; incitmemek, gönül kırmamak, Eline Diline Beline sahip çıkmak gibi temel insani değerleri kapsarken, Erkân ise; cemlerin düzeninden hizmetlerin sırasına, lokma paylaşımından meydan adabına kadar yolun pratik uygulamalarını içerir. Dolayısıyla Bu kavram, hem bireyin hem de topluluğun içsel terbiyesini şekillendirir.  

Bu iki unsur bir araya geldiğinde, Alevi toplumunun birlik, saygı ve manevi ahenk içinde yaşamasını sağlayan köklü bir kültür doğar. Edep ile Erkân, sadece kurallar bütünü değil gönlü olgunlaştıran, insanı insana yakınlaştıran ve yolun özünü yaşatan bir yaşam felsefesidir. 

Ehli Beyt Yazarı ve Seyyid Seyfeddin Ocağı evlatlarından,
=Seyyid Hakkı Azak=

Seyyid Hakkı, Sosyal medya takip hesaplarımız…
YouTube, Hakk Dergahı TV-Seyyid Hakkı kanalımız: https://www.youtube.com/user/YediDeryaSohbeti62
Facebook, Hakk Dergahı muhabbet grubumuz: https://www.facebook.com/groups/244039227002241   
Fcebook, Hakk Dergahı Ilim Irşad sayfamız; https://www.facebook.com/profile.php?id=100057353323519 
WEB sayfamız, Alevilikte Inanç-Seyyid Hakkı Azak; https://www.alevilikte-inanc.de/ 
Facebook, Seyyid Hakkı Azak özel sayfamız; https://www.facebook.com/profile.php?id=61570018628168