Allah’ın ilahi keremi, cömertliği, lütfu ve ihsanı.

Allah’ın ilahi keremi, cömertliği, lütfu ve ihsanı.
Allah’ın keremi, cömertliği, lütfu ve ihsanı, birbirine yakın anlamlar taşıyan; ancak ilahi ikramın farklı yönlerini ifade eden kavramlardır. Kerem, ilahi ikramın ve yüceliğin geniş anlamını; cömertlik, bolca vermeyi; lütuf, karşılıksız bahşetmeyi; ihsan ise iyilik, güzellik ve kemale yöneltmeyi ifade eder. Bununla birlikte bu kavramlar, yalnızca verilen nimetin kendisini değil, ilahi ikramın insan üzerindeki etkisini ve meydana getirdiği manevi dönüşümü anlamaya da imkan verir. 

Kavramların Zahiri ve Batıni anlamları
Kerem: Zahirde ikram etmek, değer vermek ve bağışta bulunmaktır. Batında ise ilahi rahmetin, kulun varlığını ve idrakini yükselten bir tecellisi olarak düşünülebilir. Bu yönüyle kerem, açılıştır; hakikate yönelişin kapısını aralar.

Cömertlik: Zahirde bolca vermek ve nimetlendirmektir. Batında ise varlığın, bilginin ve imkanların insana karşılıksız açılması; ilahi feyzin akışı olarak yorumlanabilir. Bu yönüyle cömertlik, akıştır.

Lütuf: Zahirde bir nimeti veya iyiliği karşılıksız bahşetmektir. Batında ise kulun her zaman fark edemediği incelikte gerçekleşen ilahi yardım, yönlendirme ve inayettir. İlahi lütuf her zaman insanın ilk bakışta nimet olarak değerlendirdiği bir biçimde ortaya çıkmayabilir. Gerçekleşmeyen bir arzu, karşılaşılan bir engel, kalpte meydana gelen bir uyanış veya insanın yönünün değişmesi de sonradan bir lütuf olarak anlaşılabilir. Bu yönüyle lütuf, incelik ve gizli inayettir.

İhsan: Zahirde iyilik etmek ve güzellikle muamele etmektir. Batında ise bahşedilen nimetin insanın hâlinde güzelliğe, olgunluğa ve hakikate dönüşmesidir. Bu yönüyle ihsan, dönüşümdür. 

Batıni anlamda birbirleriyle ilişkileri
Bu kavramlar, tasavvufi bir yaklaşımla birbirini tamamlayan ve derinleşen bir anlam bütünü içinde düşünülebilir: Kerem → Cömertlik → Lütuf → İhsan → Hikmet → Hakikat. Bu sıralama, kavramlar arasında kurulabilecek manevi ilişkiyi ve anlamın aşamalı olarak derinleşmesini göstermektedir. 

Keremle başlayan ilahi ikram, cömertlikle genişler, lütufla incelir, ihsanla insanın halinde dönüşüme uğrar; hikmetle idrak edilir ve hakikate yönelen bir anlam kazanır. Dolayısıyla bu sıralama, klasik bir teolojik sınıflandırma veya kesin bir kavramsal hiyerarşi değil, kavramların batıni ve tasavvufi açıdan birbiriyle ilişkilendirilmesine dayanan bir manevi anlamlandırmadır. 

Bu yolculukta kerem açılışı, cömertlik akışı, lütuf ince ve fark edilmesi güç ilahi inayeti, ihsan ise bu ikramın insanın halinde meydana getirdiği dönüşümü ifade eder. Bu dönüşümün idrak edilmesiyle bilgi, yalnızca zihinsel bir birikim olmaktan çıkar ve hikmete yönelir. Hikmet ise insanın öğrendiği ve tecrübe ettiği şeylerin anlamını kavramasına, bunların hakikate yönelen bir yaşayışa dönüşmesine imkan verir. 

Bu anlamda ilim aklın gayretiyle olgunlaşır, hikmet ilahi lütufla derinleşir ve hakikate yönelen bir idrake dönüşür. Keremle açılan mana, cömertlikle genişler, lütufla derinleşir ve ihsanla insanın haline yansır. 

Dolayısıyla bu kavramlar yalnızca Allah’ın insana verdiği nimetleri değil, ilahi ikramın insanın idrakinde, halinde ve yaşayışında meydana getirdiği dönüşümü de ifade eder. 

Zahirden Batına: İlİhi İkramın manevi boyutu
Bu yaklaşımda zahir ile batın birbirinin karşıtı değildir. Zahir, batına açılan kapı; batın ise zahirdeki mananın derinleşmesidir. İnsan zahirde nimeti görür, batında nimetin manasını arar. Zahirde ilmi öğrenir, batında onun hikmetini kavramaya çalışır. Zahirde iyilikle karşılaşır, batında bu iyiliğin kendisinde meydana getirdiği dönüşümü yaşar. 

Böylece ilahi keremle başlayan mana yolculuğu, cömertlik ve lütufla genişleyip derinleşir; ihsanla insanın haline yansır; hikmetle idrak edilir ve hakikate yönelen bir yaşayışa dönüşür. 

Sonuç olarak batıni açıdan kerem ikram ve açılış; cömertlik akış; lütuf ince inayet; ihsan dönüşüm; hikmet idrak; hakikat ise yaşanan mana olarak anlaşılabilir. Ancak bu karşılıklar, kavramların sözlükteki veya kelamı anlamlarının yerine geçen kesin tanımlar değildir. Bunlar, zahirden batına doğru geliştirilen tasavvufi ve işari bir yorum çerçevesinde değerlendirilmelidir. 

Ehli Beyt yazarı ve Seyyid Seyfeddin Ocağı evlatlarından,
=Seyyid Hakkı Azak=

Seyyid Hakkı, Sosyal medya takip hesaplarımız
YouTube, Muhabbet Dergâhı TV-Seyyid Hakkı kanalımız: https://www.youtube.com/user/YediDeryaSohbeti62
Facebook, Muhabbet Dergâhı grubumuz: https://www.facebook.com/groups/244039227002241   
Fcebook, Muhabbet Dergâhı İlimle İrşad sayfamız; https://www.facebook.com/profile.php?id=100057353323519 
WEB sayfamız, Alevilikte Inanç-Seyyid Hakkı Azak; https://www.alevilikte-inanc.de/ 
Facebook, Seyyid Hakkı Azak özel sayfamız; https://www.facebook.com/profile.php?id=61570018628168