Alevi Inanç Din Bilgileri sayfası—Seyyid Hakkı, 1965 Dersim doğumlu ve Seyyid Seyfettin Ocağı evladı.—Allah Muhammed ya Ali.
Seyyid Hakkı
Alevi Inanç Din Bilgileri sayfası.

3- Çevirinin Sunuşu


Çevirenin Sunuşu....


Iréne Mélikoff, 1960 yılında “Danişmendname” üzerine iki ciltlik geniş incelemesini tamamladı. [1] 1962 yılında, “Türk-Iran Destan Geleneği Içinde Horasanlı Ebu Müslim”, 2 1967’de “Türk Destan Geleneğinde Kerbela Destanı” 3 incelemeleri yayımlandı. Bu yıldan sonra ise, çalışmalarını Bektaşi-Alevi araştırmalarına yöneltti. “Uyur Idik Uyardılar”, bu uzun çalışmanın ürünlerini toplamaktadır.

Yazar, söz konusu yazıları, “bir sentez çalışması doğrultusunda varılan ilk duraklar” olarak tanımlamakta ve “Hedefe ulaşmak için yürünmeye açılmış, daha, oldukça uzun bir  yolbulunuyor. Anadolu olgular, öbür Orta Asya Türk topluluklarının verileri ile karşılaştırılıp açıklığa kavuşturulmadan bu araştırmalara girişilmeyecektir” demektedir. Bununla birlikte, eserde yer alan on dört makale, sıralanışlarıyla, kendiliğinden bir bütünlük oluşturmakta, böylece, “önyargıdan uzak, yansız bir yaklaşım” ve “geniş bir bilgi birikimi” ile bize kaynaklardan günümüze doğru gelinen derinliğine bir çözümleme sunulmuş bulunmaktadır: “Bektaşiler tarikatı ve Hacı Bektaş’a bağlı zümreler: Probleme toplu bakış”, “Aleviliğin temelleri”, “Kızılbaş problemi”, “Alevi adetleri üzerine notlar: Bazı Orta Anadolu kutlamaları dolayısıyla”,  “Alevilerin bir adeti üzerine araştırma: Musahip-Ahiret kardeşi-“, “Anadolu’da cemaat-dışı Islamlık: örf dışılık, inanç karışması, -Gonose-“, “Bektaşi-Alevi senkretizmini oluşturan öğeler üzerine araştırmalar”, “Bulgaristan’da Deliorman Kızılbaş topluluğu”, “Anadolu sufiliğinin Orta-Asya kökleri”, “Ahmed Yesevi ve Türk halk tasavvufu”, “Astar-abadlı Fazlullah ve Hurufiliğin Azerbaycan’da, Anadolu’da, Rumeli’de yayılışı”, “Ilk Osmanlıların sosyal kökeni”, “Bir kolonileştirmeci dervişler tarikati: Bektaşiler-Sosyal rolleri ve ilk Osmanlı sultanlarıyla bağlantıları”, “1826’dan sonra Bektaşiler Tarikati” başlıkları, kitapta ele alınan olgunun geniş çerçevesini bize göstermektedir.

Bu çevre içinde, problemlerin yerinde incelenişi, sosyal olguları doğrudan gözlem, izah edici bir çözümleme arayışı, “Anadolu Sufiliğinin Kaynakları”, “Bektaşi senkretizmi, kökleri ve etkileri”, Makedonya ve Balkan Müslümanlarının inançları” gibi konuları aydınlatmakla kalmıyor, “Ahmet Yesevi”, “Hacı Bektaş Veli”, “Baba Ilyas’ı Horasani”, “Fazlullah Hurufi”, “Nesimi” incelemeleri, bizi yeni bilgiler çevresinde değişik portreler sunmayı da başarmış bulunuyor.

Karşılaştırmalı edebiyat açısından, göçer ve yerleşik kültürlerin ana çizgileri, edebiyat öncesi olgular, sosyal kavramlar ve bunların günümüze kadar gelen uzantıların dikkate değer açıklamaları ise, esere Türk edebiyatlarının karşılaştırmalı açıklanışları için bir başvuru kitabı özelliği kazandırmaktadır: Bektaşi ve Kızılbaş kültürlerin geniş bir görüş açısı içinde gözden geçirilişi ise Anadolu’da oluşan büyük Türk şiirinin türkmen ve şaman kaynaklarına doğru izlenmemiş bir yolu açarak bu edebiyatın ve dolayısıyla Anadolu insanının köklerini açıklama imkanını getirmektedir.

Böylece Anatole France’ın Balzac için, “Tarihsel doğruyu bulmaya çalışırken realizm’e ulaşmıştı.” Tanımına benzer bir biçimde, Madam Mélikoff’da, tarihsel doğruyu ararken, Türkiye’nin dinsel-sosyal yapısını ortaya koymuş bulunuyor. Bu bakımdan ve üzerinde durulan iki temel problem dolayısıyla, kitabın adının “Kızılbaşların Inançları ve Bektaşiler Tarikati” olması daha açıklayıcı görünüyor olmakla birlikte, yazarın değerli dostları Server Tanilli ve gerek çevirinin ortaya konuş evrelerinde, gerek “Kaynakça”, “Dizin” çalışmalarında büyük katkıları bulunan araştırmacı Atilla Özkırımlı’nın yeğleyişleri ile “Uyur Idik Uyardılar” adı da Pir Sultan Abdal’ın söz konusu kültürdeki yeri dolayısıyla geniş bir kabul görmüş bulunmaktadır.
Turan Alptekin

Dip Notlar:
1-Iréne Mélikoff, La Geste de Melik Danişmend, étude critique du Danişmendname, 2 Cilt, Paris 1960.

2-Iréne Mélikoff, Abu Müslim, le ‘Porte-Hache’du Khorassan dans la tradition épique turco-iranienne, Paris 1962.

3-Iréne Mélikoff,”Le Drame de Kerbela dans la tradition Turque”, Revue des Etudes Islamique, 1966, p. 133-148, Paris 1967 

Kitap:
Kırklar’ın Cemi’nde
Çeviri: Turan Alptekin
Ekleyen: Seyyid Hakkı

 

ALEVİ İNANÇ DİN BİLGİLERİ sayfamızı önerelim ve yönlendirelim. => Facebook Sayfalarımız: Seyyid Hakkı SH ve Seyyid Hakkı EK. => YouTube Kanalımız: Ehlibeyt Yolu-Seyyid Hakkı. Aşk ile Canlar...