Alevi Inanç Din Bilgileri sayfası—Seyyid Hakkı, 1965 Dersim doğumlu ve Seyyid Seyfettin Ocağı evladı.—Allah Muhammed ya Ali.
Seyyid Hakkı
Seyyid Seyfeddin Ocağı

3. Şah Ismail Hatayi-Ulu Ozan

Şah Ismail Hatai: (1487–1524)

Şah Ismail Hatayi-Ulu Ozan
Aleviliği, gerek içerik olarak gerekse edebi olarak en iyi ifade eden yedi ulu kişiden biri de Şah Ismail Hatayi’dir. Alevi cem ibadetlerinde en çok Şah Ismail Hatayi nefesleri okunur ve İbadetin omurgası olan Miraçlama yine Şah Ismail Hatayi eseri olan miraçlamayla yerine getirilir.  

Safavi tekkesi şeyhlerinden Şeyh Cüneyid’in torunu olan Şah Ismail Hatayi asıl adıyla Şah İsmail, 1487 yılında Iran Erdebil’de doğdu. 

Şah Ismail Hatayi, dinsel, siyasal, gizemciliğiyle ve ozanlığıyla da önemli bir kişiliğe sahip, şiirlerini „Hatayi“ takma adıyla yazmış ve söylemiştir. 

Şah Ismail Hatayi’nin babası Şeyh Haydar, annesi ise Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan’ın  kızı Alemşah Halime Begüm Sultan’dır. Şeyh Haydar, Şirvan şahı Ferruh Yeşar ile savaşırken öldürüldü. Babası Şey Haydar’ın ölümünden (1488) sonra dayısı tarafından iki kardeşiyle birlikte düşmanlarından kaçırılarak Şiraz’a gönderildi.  

Şah Ismail Hatayi, bir yaşında iken babası Şeyh Haydar’ın öldürülmesiyle beraber tarikatın başına önce Ağabeyi(büyük abesi) Sultan Ali daha sonra da kendisi geçmiştir. Akkoyunlular’ca 4 yıl Istahr kalesinde hapiste tutulmuş, kurtulunca Lahican’a sığınmıştır. Sırasıyla Şirvanşahlae ve Akkoyunluları ortadan kaldırarak 1502 yılında 14 yaşında tahta oturmuştur.  

Şah Ismail Hatayi üç yıl içinde  Aran, Şirvan, Doğu Anadolu, Azerbeycan, Irak’ı Arap, Kirman, Fars ve Horasan’ı eline geçirerek Ortadoğu’da yeni bir Türk devletini kurmuştur. Daha küçük yaşta her yönde çevresini irşat(eğiten) bir kemalet sergiliyordu. Üzerindeki baskı ve zulüm onu ideslinden alıkoymadığı gibi, daha da motive ediyordu.  

İktidar hırsı ile babasını ve kardeşlerini katledecek kadar gaddar Osmanlı Padişahı Yavuz Sultan Selim’le 19 Mart 1514’de yaptığı Çaldıran’daki savaşı kaybetti. Bu yenilgi Şah Ismail Hatayi için sonun başlangıcı oldu.  1524’de 38 yaşında iken Azerbaycan’da geçirdiği bir kanamayla Hakk’a yürümüştür. Cenazesi Erdebil’e götürülerek, dedesi Şeyh Safiyüddi’nin türbesi yanında toprağa verilmiştir.  

Şah Ismail Hatayi, Türkçe’ye büyük önem vermiş ve devlet geleninde  Türk kesimi egemen kılmıştır. Safevılerin dayandığı Türk kesiminin çoğunluğunu Anadolu’dan İran’a göç etmiş Türk boyları oluşturmuştu. Şah hatai, Abbasiler döneminde doruğa ulaşan Türk Mevali kimliği ile Horasan kökenli Türk Halk İslamı’nı sentezleyen ilk hükümdardır. Şah Ismail Hatayi’nin „Hatayi“ mahlasıyla Türkçe yazdığı şiirleri, halk ve divan edebiyatı arasında bir köprü oluşturmuştur.  

Yazdığı çok yönlü mana içeren deyişlerinin günümüzde itikat ve haz ile söyleyip dinlenerek „ders“ almaya/çıkarmaya çalışılması Şah Ismail Hatayi’nin, ne derece derin bir gönül sahibi olduğunun kanıtıdır. 

Men dervişem deye göğsün gerersin 
Hakk’ı zikr etmeğe dilin var mıdır 
Kendini görsene ilde ararsın 
Hâlin hal etmeğe halin var mıdır 

Bir gün balık gibi ağa sararlar 
Mürşidden rehberden haber sorarlar 
Tütsü yakub köşe köşe ararlar 
Men arıyım dersin balın var mıdır 

Derdli olmayanlar derde yanar mı 
Sadık derviş ikrarından döner mi 
Her bir uçan gül dalına konar mı 
Men bülbülüm dersin gülün var mıdır 

Şah Hatayi senin derdin deşilmez 
Derdi olmayanlar derde duş olmaz 
Mürşidsiz rehbersiz yollar açılmaz 
Mürşid eteğinde elin var mıdır  

Arap ve Fars edebiyatının Türkçe üzerinde hakimiyet kurduğu bir zamanda , gayet sade ve duru bir Türkçe ile deyişler yazıp Türk dilinin gelişmesinde yardımcı olması Şah Hatai’nin çok yönlü ve kabiliyetli bir önder olduğunu göstermiştir. 

Maalesef, ikdidar hırsı ile babasını ve kardeşlerini katledecek kadar gaddar bir zalim hükümdar Yavuz Sultan Selim ile karşı karşıya kalması, onu, Hakk Muhammed Ali ve Ehlibeyt yolunda yapacağı birçok yararlı hizmetlerden alıkoymuştur.
=Seyyid Hakkı=

ALEVİ İNANÇ DİN BİLGİLERİ sayfamızı önerelim ve yönlendirelim. => Facebook Sayfalarımız: Seyyid Hakkı SH ve Seyyid Hakkı EK. => YouTube Kanalımız: Ehlibeyt Yolu-Seyyid Hakkı. Aşk ile Canlar...